Michezo · Drafti
Drafti: mchezo wa barazani wenye jukwaa la dunia.
Ubao, kete ishirini na nne na hesabu safi. Drafti inachezwa Dar es Salaam kwa vizibo vya soda, na kwenye mashindano ya dunia kwa bao rasmi. Ukurasa huu unasimulia historia yake, unaeleza kanuni na aina zake, unatoa mbinu, na unakuruhusu kucheza mchezo wa mazoezi hapa hapa.
Historia
Karne tisa kwenye mshazari mmoja.
Drafti haina mvumbuzi mmoja. Ilikua kanuni moja baada ya nyingine, kutoka michezo ya zamani ya kuruka hadi mchezo wa kisasa. Tarehe za kabla ya karne ya 18 ni za makadirio, kwani wanahistoria bado wanajadili undani.
Zamani za kale
Kula kwa kuruka
Michezo ambayo kete inakula kwa kuruka kete ya mpinzani ni ya zamani sana. Mabao na kete kutoka Mashariki ya Kati ya kale na Misri vinaonyesha kuwa watu walicheza michezo ya mbinu kwenye gridi maelfu ya miaka iliyopita, ingawa kanuni kamili za mingi yake zimepotea.
Zama za Kati
Alquerque (qirq)
Alquerque, kutoka Kiarabu al-qirq, ilichezwa kwenye gridi ya mistari 5×5 kwa kula kwa kuruka vilevile. Ilisafiri na utamaduni wa Kiarabu hadi Hispania, na Kitabu cha Michezo cha Mfalme Alfonso X (1283) kinaueleza. Wanahistoria wengi wanauona kama babu wa moja kwa moja wa drafti.
Karibu karne ya 12
Kete zinakutana na ubao wa chess
Kusini mwa Ufaransa, wachezaji waliweka kete za mtindo wa alquerque kwenye ubao wa chess wenye miraba na kuzisogeza kwa mshazari. Mchezo huo, ulioitwa fierges, ulimtawaza mfalme kete iliyofika upande wa pili, jina lililoazimwa kutoka malkia wa chess. Huu ndio wakati drafti tunayoijua ilianza kuchukua sura.
Karibu karne ya 16
Kula kunakuwa lazima
Wachezaji wa Kifaransa walifanya kula kuwa lazima (jeu forcé). Kanuni hii moja iligeuza burudani ya kawaida kuwa mchezo wa mitego, kafara na mfululizo wa kulazimisha, na bado ndiyo kiini cha kila aina ya drafti ya kisasa.
1756
Kitabu cha kwanza cha Kiingereza
William Payne, mwalimu wa hisabati, alichapisha An Introduction to the Game of Draughts jijini London. Uchambuzi kwenye karatasi uliifanya drafti ya 8×8 kuwa somo, msingi wa drafti ya Kiingereza na checkers ya Marekani.
Karne ya 18
Ubao wa kimataifa wa 10×10
Mchezo mkubwa zaidi wa 10×10, wenye kete 20 kila upande, wafalme wanaoruka mbali na kula nyuma, ulikua Ufaransa na Uholanzi. Mara nyingi huitwa drafti ya Kipolandi, na ukawa drafti ya kimataifa, ambayo leo ndiyo aina kuu ya mashindano Ulaya na sehemu kubwa ya Afrika.
1947
Shirikisho la dunia
Shirikisho la Dunia la Drafti (Fédération Mondiale du Jeu de Dames, FMJD) lilianzishwa kuratibu drafti ya kimataifa, mashindano ya ubingwa wa dunia na viwango vya wachezaji.
Karne ya 20
Afrika kileleni
Wachezaji wa Afrika Magharibi walibadilisha mchezo. Baba Sy wa Senegal anatambuliwa na wengi kama mmoja wa wachezaji wakubwa kabisa wa drafti wa wakati wote, na Senegal, Mali, Cameroon, Côte d'Ivoire na Burkina Faso bado ni mataifa yenye nguvu katika drafti.
2007
Kompyuta zinatatua checkers
Timu ya Chinook ya Chuo Kikuu cha Alberta ilithibitisha kwamba drafti ya Kiingereza ya 8×8 inaishia sare ikiwa pande zote zitacheza bila kosa. Ni ukumbusho wa jinsi mchezo ulivyo na kina: ilihitaji miongo ya kompyuta kufika chini kabisa.
Leo
Tanzania na AFMIND
Drafti inachezwa barazani, sokoni na vituo vya mabasi kote Tanzania. MOFULI ilijenga AFMIND ili wachezaji hawa wapate mashindano ya kitaifa yenye usajili, matokeo na viwango, kwa drafti ya Kiingereza na ya Kifaransa kwenye jukwaa lake.
Picha: Michiel Sweerts · Public domain · Wikimedia Commons
Picha: Mwandishi hajulikani · Public domain · Wikimedia Commons
Kanuni
Kanuni kwa dakika mbili.
Kanuni za msingi (familia ya mfalme anayeruka: Kirusi, Kibrazili, kimataifa)
- Ubao unawekwa ukiwa na mraba mweusi kwenye kona ya chini kushoto ya kila mchezaji. Miraba myeusi pekee ndiyo inayotumika.
- Kila mchezaji anaanza na kete 12 (20 kwenye ubao wa 10×10) kwenye safu tatu (nne) za kwanza. Mweupe anaanza.
- Kete ya kawaida inasogea mraba mmoja kwa mshazari kwenda mbele.
- Kete inakula kwa kuruka kete ya adui hadi mraba mtupu ulio nyuma yake moja kwa moja, mbele au nyuma.
- Kula ni lazima. Ikiwa baada ya kula kete ile ile inaweza kula tena, lazima iendelee katika zamu ile ile.
- Kete inayomaliza zamu kwenye safu ya mwisho ya upande wa pili inakuwa mfalme. Mfalme anaruka: anasogea umbali wowote kwenye mshazari na anakula akiwa mbali.
- Unashinda pale mpinzani wako anapokosa kete au anaposhindwa kufanya hatua halali.
Picha: TaurusEmerald · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Aina za drafti
Familia moja, lahaja nyingi.
Aina zote zinashirikiana kucheza kwa mshazari na kula kwa lazima. Hizi ndizo utakazokutana nazo mara nyingi zaidi.
| Aina | Ubao | Kete | Kete inakula nyuma? | Mfalme | Wapi |
|---|---|---|---|---|---|
| Drafti ya Kiingereza / checkers ya Marekani | 8×8 | 12 | Hapana | Mraba mmoja | Uingereza, Marekani, Jumuiya ya Madola |
| Drafti ya Kirusi | 8×8 | 12 | Ndiyo | Anaruka mbali | Urusi na majirani |
| Drafti ya Kibrazili | 8×8 | 12 | Ndiyo | Anaruka mbali | Brazil; kanuni za kimataifa kwenye ubao mdogo |
| Pool checkers | 8×8 | 12 | Ndiyo | Anaruka mbali | Marekani |
| Drafti ya kimataifa (Kipolandi) | 10×10 | 20 | Ndiyo | Anaruka; lazima kula nyingi zaidi | Ulaya, Afrika Magharibi, ubingwa wa dunia |
| Drafti ya Kanada | 12×12 | 30 | Ndiyo | Anaruka mbali | Kanada |
| Drafti ya Kituruki (dama) | 8×8 | 16 | Inasogea moja kwa moja, si mshazari | Anaruka (mistari iliyonyooka) | Uturuki, Mashariki ya Kati |
Drafti Tanzania
Vizibo, ubao uliochorwa na umati wa watazamaji.
Tembea mji wowote wa Tanzania jioni na utakuta ubao: umechorwa kwenye plywood, umechongwa mezani, au umechorwa kwenye boksi. Kete ni vizibo vya soda, rangi moja juu na nyingine chini. Mfalme anatengenezwa kwa kupandisha vizibo viwili.
- Mchezo wa kijamii. Watazamaji wanatoa maoni, wanabishana kuhusu hatua na kumsubiri mshindi. Ni wa jamii kama ulivyo wa ubao.
- Haraka na ukali. Michezo ya mtaani ni ya haraka, ya mbinu na yenye mitego mingi, shule ya asili ya kukokotoa.
- Kutoka mtaani hadi kwenye kumbukumbu. AFMIND inawapa wachezaji hawa usajili, matokeo rasmi na viwango vya kitaifa, ili vipaji vionekane.
Picha: Saliousoft · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Mbinu
Fikiri kama bingwa.
Shika katikati
Kete za katikati zinamiliki miraba mingi zaidi na zinasaidiana. Kete za pembeni zina nusu ya machaguo.
Linda safu ya nyuma
Bakiza kete muhimu za safu ya nyuma nyumbani kwa muda mrefu: zinamzuia mpinzani kutawaza mfalme.
Badilishana ukiwa mbele
Faida ya kete moja inaongezeka thamani ubao unapopungua. Ukiwa mbele, badilishana; ukiwa nyuma, bakiza kete.
Tumia kula kwa lazima
Kwa sababu kula ni lazima, kafara inaweza kumvuta adui pale unapotaka, kisha unakula kete mbili au tatu.
Hesabu tempo
Katika nafasi zilizofungika, anayeishiwa na hatua salama za kusubiri kwanza mara nyingi anapoteza. Hesabu hatua za akiba kabla ya kuamua.
Wafalme wanashinda mwisho
Mfalme anayeruka anatawala mishazari mirefu. Mwishoni mwa mchezo, kimbilia kutawaza kwanza na shika mshazari mkuu.
Ukigusa, usogeze
Katika mashindano kete uliyoigusa lazima uisogeze. Jizoeze kuamua kwanza, kisha uguse.
Pitia michezo yako
Andika hatua (a1–h8) na rudia michezo uliyopoteza. Maendeleo mengi yanatokana na kuelewa makosa yako mwenyewe.
Cheza
Ubao wa mazoezi kwenye kivinjari chako.
Cheza dhidi ya kompyuta rahisi au rafiki. Ubao unafuata kanuni za mfalme anayeruka zilizoelezwa hapo juu.
- Gusa kete yako, kisha mraba ulioangaziwa.
- Kanuni za mazoezi: kete inakula mbele na nyuma, kula ni lazima, kula mfululizo kunaendelea, mfalme anaruka mbali.
- Kompyuta ni mwenzi wa mazoezi, si bingwa. Mashindano halisi yako AFMIND.
Ghala la picha
Drafti duniani kote.
Gusa picha kuikuza. Kila picha ina leseni huru; waandishi wametajwa chini ya kila moja.
Kwa nini ucheze
Drafti inajenga nini ndani ya mtu.
Kukokotoa
Kila mfululizo wa kula ni hesabu ndogo. Wachezaji wanajifunza kuona hatua kadhaa mbele.
Subira
Nafasi tulivu zinamlipa mchezaji anayesubiri wakati sahihi.
Uungwana
Pana mikono, kubali matokeo, jifunze kutokana na kushindwa: tabia za kila mshindani mzuri.
Ujuzi wa shule
Kuratibu, kuhesabu na kupanga vinasaidia hisabati na nidhamu ya kusoma kwa watoto.
Je, drafti ni rahisi kuliko chess?
AFMIND inatumia aina gani?
Shule au klabu yangu inajiungaje?
Uko tayari kwa mpinzani halisi?
Jisajili AFMIND, cheza mashindano ya kitaifa na upate nafasi kwenye viwango.